Alevi Felsefesinde Kurban Olgusu

Dede S. Mahmut Utebay

Sevgili Dostlar, Alevilerde kurban olgusunu açıklamak için, Alevi Öğretisinde Tanrı-Hakk anlayışını bilmek gerekir. Batini anlamda Alevi felsefi düsüncesinde Tanrı: insan ve doğa olarak Tanrı, bir insan oluşumundan akıl oluşumuna veya varlığına dönüşür. Bu anlamda Alevi felsefesinde Tanrı, Hakk-Muhammed-Ali birliğini meydana getiren “Hakk” durumuna dönüşmesi ve bir akıl varlığı biçimi olarak insan bilincine taşımasıdır. Alevi öğretisinde; Hakk`ı yerde ve gökte aramaz. Hakk`ı  içimizde, gönlümüzde olduğunu ve bizden (insanlardan) uzak olmadığını belirtir. İnsan tanrısal bir oluşumdur. İnanç (Dedeler) kurumundan olan Baki Düzgün, “Alevilerin Sesi” dergisinde “Tanrı ve Evren” başlıklı yazısında bu durumu şöyle ifade eder: “insan tanrısal bir varlıktır ve özünde Tanrının ruhu, nuru vardır diyoruz. Bu yönüyle insanın varlığı, Tanrı varlığının gerçekligine ... Denizle, deniz içindeki damla ne ise; nasıl damla, denizden ayrı düşünülemezse, insanla Tanrı`da aynı durumdadır.”

Alevi-Bektaşi inancında Hakk`ı; dört kapı, kırk makamdan geçerek, özünde cevheri (tanrısal nuru) taşıyan, İnsan-ı Kamil mertebesinden sırrı hakikata ulaşarak tanrısallaşmıştır Kamil insan olgusu  Alevi-Bektaşi inancının en temel kavramıdır. Tabi ki her insan bu mertebeye varmaz. Ancak olgunluğa, kemale erişmiş olan Mürşid-i Kamil (Ulu Erenler) insan için geçerlidir. Alevilikte insan merkezdedir. Bizzat insan olan Ehli (Ulu) Erenlerden ve Evliyalardan yardım istenir. Bu anlamda Hakk`ı doğru ve iyi insanın gönlünde olduğunu söyler. Alevilikte Hakk doğruluk demektir. İkrar-iman demektir. Ozanlarımızdan Pir Sultan Abdal bir deyişinde şöyle diyor:  

Ihlas ile gelen bu yoldan dönmez,
Dost olan, dostunda ikilik bilmez,
Eri Hak görmeyen, Hakk`ı göremez, 
Gözü bakar amma körden sayılır.

Fazla söze gerek yok. Pir Sultan`ın deyişinde aldığım yukardaki dörtlük gerekeni açıklıyor.